صفحه اصلی تماس با ما

تاریخچه ضریح منور امام رضا علیه السلام

حرم امام رضا علیه السلام

خداوند در قرآن كریم در وصف خانه ‏هایى مى فرماید:

« فى بیوت اذن الله ان ترفع و یذكر فیها اسمه...». (نور/36)

  " در خانه هایى كه خداوند رخصت فرمود که ( قدر ومنزلت) آنها رفعت یابد ونامش در آنها یاد شود."

ضریح ‏ها و بقاع متبركه امامان معصوم ، از جمله این خانه ‏هاست كه از مشرق آنها، انوار پر فروغ جمال الهى ، اقلیم دلهاى مستعد و عاشق را روشنى ، حرارت ، حیات و طراوت مى ‏بخشد.

در كتب لغت ، ضریح اینگونه تعریف شده است: «خانه چوبین و مشبك یا از مس و نقره كه بر سر قبر امامى یا امامزاده ‏اى سازند».

اما در نگاه زائران و شیفتگان ، ضریح رمزى از دلدادگى ، عشق و آشنایى است.

ضریح افسونگر نگاه ‏ها ، رمز آشنایى ‏ها، محرم رازها ، برق چشم ‏ها ، تكیه ‏گاه دست ‏ها و سرزمین اشكهاست. ضریح چشم انداز نگاه ‏هاى مشتاق است كه دل‏هاى آگاه ، از پنجره هاى آن ، افق دور دست آشنایى و صمیمیت را مى ‏نگرند.

ضریح منظر جان ‏هاى امیدوارى است كه دیدگان ، از وراى آن فروغ سپیده دمان روشنى و رهایى را مى‏بینند.

دست ‏هاى نیاز ، به سوى ضریح قامت مى ‏بندند و در پنجره هاى آن خود را به توسل و طلب قفل مى ‏زنند.

دیدگان خسته ، به درخشش پر فروغ آن جلا مى یابند. و دل ‏ها به جذبه پر كشش آن بر مى ‏آشوبند .

در برابر ضریح ، این مرز پیوند با ملكوت ، دیوارهاى جدایى همه به یكباره  فرو مى ‏ریزند و دلها عقده مى ‏گشایند و نا گفتنى ‏ترین سخنان خویش را در هاله‏اى از رمز و راز با امام و مقتداى خویش در میان مى‏گذارند.

روشن نمودن این مطلب كه از چه زمانی ضریح شكل كنونى را یافت و بدین صورت ساخته و پرداخته شد ، به دلیل عدم وجود مستندات تاریخى و اختلاف گفته‏ ها و ابهامات موجود در منابع و مآخذ تقریباً میسر نیست. ساخت ضریح همچون هر پدیده و مصنوع دست انسان از مرحله ‏اى آغاز شده ، و با گذشت زمان سیر تحول و روند تكاملى خود را طى كرده تا به صورت فعلى رسیده است.

به نظر مى ‏رسد دو عامل ، علت عمده این تحول و تطور بوده است:

1- اداى احترام و بزرگداشت شأن امام.

2- رشد روز افزون زائران.

قبل از ورود به مباحث مختلف ضریح ، و تاریخ و انواع آن ، در مقدمه مبحث به مشاهدات جهانگرد معروف جهان اسلام یعنى "ابن بطوطه"، كه در سال 734 از طوس و آستان قدس رضوى دیدار داشته و در كتاب خود به نام «تحفة النظار» به آن پرداخته ، اشاره می نماییم:

مشهد مكرم امام رضا علیه السلام قبه هاى بزرگ دارد. قبر امام در داخل زاویه ‏اى است که در کنار آن  مدرسه و مسجدى قرار گرفته ، این عمارتها همه با سبكى بسیار زیبا ساخته شده و دیوارهاى آن كاشى است. روى قبر صندوقی چوبى قرار دارد كه سطح آن را با صفحات نقره پوشانیده اند. از سقف مقبره ، قندیل ‏هاى نقره آویزان است.

آستانه در قبه هم از نقره است و پرده ابریشم زردوزى بر در آویخته ، دامن بقعه با فرشهاى گوناگون مفروش گردیده است.

این سخن و عقیده كه تا قبل از دوران صفویه ، ضریحى بر مرقد منور امام نصب نبوده ، قطعى است و برخى از آراء متفاوت حاكى از آن است كه بعضى تعبیر ضریح را براى صندوق به كار برده‏اند.

از زمان صفویه تا كنون تعداد پنج ضریح بر مرقد منور امام جاى گرفته است.

ضریح اول

اولین ضریح ، ضریحى چوبى با تسمه ‏هاى فلزى، پوشش طلا و نقره بوده است كه در اواسط قرن دهم یعنى در دوران شاه طهماسب صفوى به سال 957 ه. ق ساخته و بر روى صندوقچه چوبى نصب شده است.

در كتیبه دور این ضریح سوره «هل اتى» به خط ثلث شیوا مكتوب بوده و در كتیبه طلایى سر در ضریح نصب و مکتوبی به شرح ذیل نوشته بوده است. 

"به توفیق الهى و تأیید ائمه معصومین صلواة الله علیهم اجمعین ، طهماسب بن اسماعیل از صفوى این محجر طلا در این موضع عرش اعتلا موفق و مؤید گردید." (سنه 957)

در سال 998 عبد المؤمن خان ازبك ، پس از قتل عام مردم ، ما یملك و اموال آنان را به یغما مى ‏برد ، در این غارت بخشى از اموال آستان مقدس همچون قندیل ‏هاى طلا ، كتب و قرآن ‏هاى نفیس خطى از جمله قطعه ای الماس به درشتى یك تخم مرغ و میل طلایى كه به فرمان شاه طهماسب بر فراز ضریح مطهر نصب بوده است همراه تعدادى از فرش‏هاى آستان مقدس به تاراج ، و به هرات و بخارا برده مى‏شود.

در سال 1311 كه صندوق طلاى مرقد منور عوض مى ‏شود ، به دلیل فرسودگى پایه ‏ها ، ضریح مذكور برچیده شده ، طلا و نقره و جواهرات آن از چوبها جدا و به خزانه مقدس منتقل مى‏شود.

ضریح دوم

ضریح مرصع فولادى ، معروف به ضریح نگین نشان است، كه در سال 1160 ه. ق به آستانه مقدس تقدیم و نصب شده است. بر اساس شواهد تاریخى ، واقف ضریح ، شاهرخ فرزند رضا قلى میرزا فرزند نادرشاه افشار و نوه شاه سلطان حسین صفوى است.

ضریح نگین نشان كه اكنون در زیر ضریح كنونى جاى دارد از فولاد ساخته شده و داراى قبه ‏هاى مزین به یاقوت و زمرد است ؛ بر هر یك از قبه ‏هاى مربع مشبك آن كه تقریبا به دو هزار قبه مى‏رسد روى صفحه طلاى ضخیمى چهار قطعه یاقوت و یك زمرد نصب شده است.

در كتیبه ‏اى كه بالاى در ورودى ضریح به خط نستعلیق وجود دارد چنین آمده است: « نیاز رحمت ایزد مستعان و تراب اقدام زوار این آستان ملك پاسبان ، سبط سلطان نادر شاهرخ شاه الحسینى الموسوى الصفوى بهادر خان به وقف و نصب این ضریح و قبه هاى مرصع چهار گوشه ضریح مقدس مبارك موفق گردید، سنه 1160 قمرى».

در زمان تولیت میرزا سعید خان براى مصون ماندن نذورات و جواهرات داخل ضریح مطهر شبكه و پوشش مطلایى روى ضریح منور قرار مى ‏گیرد.

ضریح سوم

در عصر سلطنت فتحعلى شاه قاجار ضریحى فولادى و ساده ساخته و روى ضریح نگین نشان نصب مى ‏شود.

سقف این ضریح با چوب ‏هایى كه با ورق طلا ، طلا كوب شده بود پوشش یافت ، و در طرف پایین پاى مبارك در مرصع تقدیمى فتحعلى شاه قاجار نصب شده بود.

یك طوق طلاى جواهر نشان در وسط و دو گل جواهر نشان در دو طرف آن قرار داشت ، این ضریح تا پایان نیابت تولیت دكتر سید فخر الدین شادمان بر جا بود.

در سال 1330 شمسى نائب تولیت وقت آقاى سید جلال الدین تهرانى تصمیم مى ‏گیرد كه این ضریح را برچیده و به جاى آن ضریحى از طلا و نقره نصب نماید. نقشه هاى اجرایى و مقدمات كار آماده مى ‏شود، اما به دلیل دگرگونى اوضاع عمومى و اجتماعى كشور ، كار معوق مى ‏ماند .

ضریح چهارم

چهارمین ضریح به نام ضریح طلا و نقره معروف به (شیر و شكر) است كه در سال 1338 خورشیدى ساخته شده و پس از برداشتن ضریح سوم و انتقال آن به موزه ، روى ضریح نگین نشان نصب مى ‏شود و بر روى سقف ضریح از داخل این دو بیتى نوشته شده:

هاتفى وصف این ضریح بگفت

عجز الصانعون عن صفتك

بهر تاریخ دور معنى سفت

ما عرفناك حق معرفتك

كه به حساب ابجد از مجموع حروف مصراع چهارم عدد 1379 ق به دست مى ‏آید كه تاریخ نصب ضریح است.

ضریح پنجم

ضریحى است یك پارچه و داراى صلابت و استحكام و تمامى گلبرگ ‏ها و نقش ‏هائى كه در آن به كار رفته است داراى بار فكرى و فرهنگى و منتقل كننده پیام نظام مقدس جمهورى اسلامى است.

ضریح جدید ، به زیور سوره مباركه یاسین و هل اتى و اسماء و صفات الهى و با خط بسیار زیبایى آراسته شده است و قسمت داخلى آن نیز تماما خاتم كارى اصل است. در ضریح جدید مجموعه ‏اى از اصیل ‏ترین و بدیع ‏ترین آفرینش ‏هاى هنر اسلامى به كار رفته است.

كار ساخت آن پس از پنج سال مطالعه و تحقیق و ارایه طرح ‏هاى مختلف از اواخر سال 72 آغاز شد و نصب آن همزمان با آخرین غبار روبى كه در تاریخ 21/10/79 انجام شد آغاز گردید و چهل روز به طول انجامید .

توجه : در صورت ناقص بودن مطلب لطفا به لینک منبع مراجعه بفرمایید.
 برچسب ها : 

تاریخچه

علیه

السلام

امام

ضریح

منور

رضا

 منبع : Tebyan.net   لینک منبع : تاریخچه ضریح منور امام رضا علیه السلام
مطالب مرتبط  با تاریخچه ضریح منور امام رضا علیه السلام
تاریخچه ضریح منور امام رضا علیه السلام
تاریخچه ضریح منور امام رضا علیه السلام خداوند در قرآن كریم در وصف خانه ‏هایى مى فرماید: « فى بیوت اذن الله ان ترفع و ...
تاریخچه ضریح منور امام رضا علیه السلام
تاریخچه ضریح منور امام رضا علیه السلام خداوند در قرآن كریم در وصف خانه‏هایى می‌فرماید: «فى بیوت اذن الله ان ترفع و یذكر ...
تاریخچه مختصر جیل‌بریک
تاریخچه مختصر جیل‌بریک برای کسانی که با واژه جیل‌بریک آشنا نیستند باید بگویم که با این کار، کاربران می‌توانند ویژگی‌ها یا ا ...
رجیستری ویندوز (تاریخچه مختصری در مورد فایلهای پیکر بندی)
تاریخچه مختصری در مورد فایلهای پیکر بندی در زمانDOS وویندوز نگارش 1 اطلاعات سیتمی در دو فایل مشهور به نامهایCONFIG.SY ...
تاریخچه PIC
تاریخچه PIC ما در سلسله مقالاتی سعی خواهیم کرد شما را با میکروکنترلر PIC آشنا کنیم.در این راه با کمک برنامه نویسی به زبان بیس ...
تاریخچه پیدایش ارتش در ایران
تاریخچه پیدایش ارتش در ایران به طور كلی بررسی تاریخچه تشكیل ارتش در ایران را می‌توان از زمان مادها مورد بررسی قرار داد كه ا ...
کنار ضریحت عهد می بندم
کنار ضریحت عهد می بندم دل من نور را دوست دارد، در نور غوطه خوردن را می پسندد. وقتی با دلم حرف می زنم، خوب گوش می دهد و بسیار ...
از علامه طباطبایی می‌پرسند شما هم ضریح را می‌بوسید؟!
از علامه طباطبایی می‌پرسند شما هم ضریح را می‌بوسید؟! در سفر مشهد فردی از علامه طباطبایی می‌پرسد: "آیا شما هم مثل عامه مرد ...
رجیستری ویندوز (غیر فعال کردن امکان ذخیره تاریخچه آخرین فایل های استفاده شده )
غیر فعال کردن امکان ذخیره تاریخچه آخرین فایل های استفاده شده (در تمام ویندوز ها ) بطور معمول در هنگامی که به فایل یا سندی دسترس ...
رجیستری ویندوز (پاک کردن اطلاعات تاریخچه فایل هایDownload شده)
پاک کردن اطلاعات تاریخچه فایل هایDownload شده ( در تمام ویندوز ها ) Download Accelerator Plus یا(DAP)  ابزاری است که برای بازیا ...
رجیستری ویندوز (پاک کردن اطلاعات تاریخچه فایل هایDownload شده )
صفحه اصلی > Privacy Security پاک کردن اطلاعات تاریخچه فایل هایDownload شده ( در تمام ویندوز ها ) Download Acceler ...
تاریخچه خودرو رولزرویس
تاريخچه خودرو رولزرويس از اتومبيل رولزرويس (Rolls Royce) زياد شنيديد و همانطور که ميدانيد  اين اتومبيل از بهترين اتوم ...
تاریخچه نفت و گاز (1)
تاريخچه نفت و گاز (1) مقدمه در ميان انرژيهاي غير فسيلي (تجديد پذير) و انرژي هاي فسيلي اعم از  سوخت هاي جامد- مايع و گاز، ح ...
تاریخچه نفت و گاز (2)
تاریخچه نفت و گاز (2) سرگذشت نفت در ایران معاصر سر گذشت صنعت نفت ایران از عصر اعطای امتیازات دوره قاجاریه آغاز می شود. در سا ...
تاریخچه نفت و گاز (3)
تاريخچه نفت و گاز (3) تئوري پيدايش نفت تئوريهاي مختلفي نسبت به پيدايش نفت و گاز طبيعي وجود دارد و بطور دقيق نميتوان گفت من ...
تاریخچه پزشکی
تاریخچه پزشکی پزشکی دانش شناخت بیماری‌ها، تشخیص، درمان و جلوگیری از بروز آنهاست. در روزگاران کهن، این دانش برای مردم ناشن ...
بوسیدن ضریح معصومین چه حکمی دارد ؟
بوسیدن ضریح معصومین چه حکمی دارد؟ انسان موحّد معتقد است کلیه‌ی امور تکوینی و تشریعی به عنایت خداوند انجام می‌گیرد ...
كعبه، تاریخچه بنا و بانیان آن
کعبه، تاریخچه بنا و بانیان آن (1) به یقین اولین بانی کعبه حضرت ابراهیم خلیل (ع) بوده است  و ساکنان اطراف کعبه بعد از بنای آن ...
کارنامه ده ساله امام مجتبی علیه السلام در مدینه منوره
کارنامه ده ساله امام مجتبی علیه السلام در مدینه منوره سبط اکبر پیامبر، چند روز پس از امضای قرارداد صلح با معاویه و رفت و ...
،ضریح،خورشیدصحن حرم،امام رضا
ضریح خورشید صـحـن حـرم از نـسـیم پر بود                         از پـرپـر (یـا كـریـم) پـر بود خورشـیـد دوبـاره بـوسه مى ...
تاریخچه و فلسفه عید قربان
تاریخچه و فلسفه عید قربان قربانی یک عبادت مالی و از شعائر اسلام است و در مقابل دیگر عبادت های مالی  ویژگیهای خاصی در بر دا ...
جلوه‌هاى منورى بی‌بی
جلوه‌هاى منورى بي‌بي ز افق نور ديگرى پيداست                                                                                  ...
غبار روی ضریحت
غبار روی ضریحت مه برج ایمان، علی ابن موسی                                                                    در دُرج امکان، ...
تاریخچه‎ی کامل نقاره‎زنی
تاریخچه‎ی کامل نقاره‎زنی نواختن نقاره از زمان‎هاى قدیم در آستان مقدس امام رضا علیه السلام معمول بوده است. اما این که این رسم ...
تدوین حدیث؛‌چیستی و تاریخچه آن
آشنایی با علوم حدیث (3) تدوین حدیث ؛ چستی و تاریخچه‌ی آن   ثبت و نگارش روایات، به عنوان دومین منبع شناخت دین، از آغاز م ...
عالم منور است ز انوار عسگری
عالم منوّر است ز انوارعسكرى عالم منوّر است ز انوار عسكرى خورشید و ماه و زهره و پروین و مشترى شاهنشهى كه شمس ...
تاریخچه پرستاری
تاریخچه پرستاری پرستاری در فرهنگ اسلامی پرستاری درتاریخ اسلام پرستاری حضرت یوسف (ع) نُسَیبه، پرستار با ارزش حضرت زینب، پرس ...
ضریح گمشده
ضریح گمشده عشق من پائیز آمد مثل پار باز هم، ما باز ماندیم از بهار احتراق لاله را دیدیم ما گل دمید و خ ...
در سایه ضریح کریمه اهل بیت
در سایه ضریح کریمه اهل بیت خادمان فاطمى كه سالها در گرد ضریح فاطمه معصومه علیها السلام در حال طوافند، پروانگان‏عاشقى هستند ك ...
گفت و گو با استاد محمود فرشچیان(طراح ضریح جدید حرم مطهر امام رضا علیه السلام)
گفت و گو با استاد محمود فرشچیان طراح ضریح جدید حرم مطهر امام رضا علیه السلام تمام آن چه را كه مى شود در سیماى یك هنرمند دید ...
تاریخچه بنای بخش های مسجد الحرام
تاریخچه بنای بخش های مسجد الحرام ساختمان کعبه شناسایی ارکان کعبه حجرالاسود ملتزم مستجار حطیم حجر اسماعیل مقام ابراهی ...
در سایه ضریح کریمه اهل بیت
در سایه ضریح کریمه اهل بیت خادمان فاطمى كه سالها در گرد ضریح فاطمه معصومه علیها السلام در حال طوافند، پروانگان‏عاشقى هستن ...
دخیل بند ضریحت
دخیل بند ضریحت عارف اگر زشعشعه هو تو را شناخت سالک زقدر و منزلت" او" تو را شناخت بیدل به خلق و خوی خداجو تو را شناخت من بن ...
تاریخچه گیاهان دارویی در ایران
تاریخچه گیاهان دارویی در ایران تاریخچه پزشكی و درمان در ایران به دوران آریایی، در حدود 7000 سال قبل از میلاد مسیح بر می ...
تاریخچه جهان در چند دقیقه
تاریخچه جهان در چند دقیقه به گزارش (ایسنا)، دكتر بهرام مبشر، كیهان‌شناس بزرگ ایرانی دانشگاه «ریورساید» كالیفرنیا و از دانشمندان ...
تاریخچه فشرده علم نجوم
تاريخچه فشرده علم نجوم بياييد به بهانه روز نجوم نگاهي کوتاه به تاريخ اين علم بياندازيم تا با مراحلي که اين دانش کهن پشت سر گذ ...
سحابی های اسرارآمیز: تاریخچه ی کشف اجرام اعماق آسمان (1)
سحابي هاي اسرارآميز: تاريخچه ي کشف اجرام اعماق آسمان (1) از دورانهاي بسيار گذشته هر زمان که آسمان شب از ابرها خالي مي شد، انس ...
سحابی های اسرارآمیز: تاریخچه ی کشف اجرام اعماق آسمان (3)
سحابی های اسرارآمیز: تاریخچه ی کشف اجرام اعماق آسمان (3) در دو مقاله ی پیشین راجع به تاریخچه ی کشف سحابی ها و خوشه های اعماق ...
تاریخچه آموزش مجازی
تاریخچه آموزش مجازی آموزش از راه دور ریشه در زمان های قدیم داشته و به عقیده بعضی از صاحب نظران به زمان افلاطون وشاگردش دیون ...
تاریخچه اولین تماس موبایلی
تاریخچه اولین تماس موبایلی این روز و روزگار، استفاده از موبایل آنقدر معمول شده که ما اصلا یاد زمانی نمی‌افتیم که گوشی موبایل ...
تاریخچه مصور ماوس
تاریخچه مصور ماوس داگلاس اینگلبارت ماوس را در یک مؤسسه تحقیقاتی اختراع کرد نام این مؤسسه استانفورد بود ولی بعد از چند سال یع ...
تاریخچه CD ها
تاریخچه CD ها همواره در مورد فناوری هایی بحث می شود که قرار است وارد بازار شوند و به آینده ما بپیوندند اما کمتر در ...
تاریخچه علائم کامپیوتری
تاریخچه علائم کامپیوتری   نشانه های مختلفی که به منظور دادن دستورهای متفاوت به رایانه ها مورد استفاده قرار می گیرند را امروزه ...
استفاده از لیست تاریخچه
  استفاده از لیست تاریخچه  اینترنت اكسپلورر لیست تمام صفحاتی كه به تازگی از آنها بازدید كرده اید (به طور پیش فرض، 20 روز گذشت ...
مرورى بر تاریخچه و نحوه نصب جدید ترین نسخه ویژوال بیسیك
مرورى بر تاریخچه و نحوه نصب جدید ترین نسخه ویژوال بیسیك یك برنامه كامپیوترى، از مجموعه اى دستورالعمل كه نوع و نحوه انجا ...
موضوعات
کامپیوتر و اینترنت کامپیوتر و اینترنت
مذهبی مذهبی
تغذیه تغذیه
سلامت سلامت
خانواده خانواده
اسرار خانه داری اسرار خانه داری
علمی علمی
گوناگون گوناگون
مطالب تصادفی
جینکوبیلوبا، کهن‌سال‌ترین گیاه جهان
ترس همیشه هم بد نیست !
آیا قرآن را با حزن باید خواند؟
روبات آشپز هم ساخته شد!
عجایب کهکشانی
پیامبران زن در قرآن
آزاد با کنترل نامحسوس
چگونه برای خود دوست انتخاب کنیم
از خودت چه خبر؟
نسل جدید پردازنده‌ها
طريقه ختم سوره يس، واقعه و الرحمن
داستان نخ زلزله ساز
مبادا که از این انوار مقدس غافل شوی
بازیکنان برزیلی بروند بوق بزنند!؟
تقوا چه جوریش خویه؟
سپید سپید ، یا سیاه سیاه
حسین، خون خدا
20 روش عاشقانه (2)
چه زمانییا رب گفتن‌هایمان حقیقی است؟
يك درد دل غيرقابل پخش با امام على‏عليه‏السلام
پول کم اما پُر برکت
لبخندهاي امام عسكري عليه السلام
شليك به چشم فتنه
همراه با احکام روزه (19)
كلیدى براى راهگشایى
آمار وب سایت
تاریخروزبازدیدکننده
1393/6/1
شنبه 127
1393/5/31
جمعه 1061
1393/5/30
پنجشنبه 1183
1393/5/29
چهارشنبه 1288
1393/5/28
سه شنبه 1295
1393/5/27
دوشنبه 1343
1393/5/26
یکشنبه 1404
تعداد کاربران آنلاین : 1
تمامي مطالب بصورت خودکار و توسط نرم افزار جستجوگر ، گردآوری شده و AdSearch.ir در مورد محتوای مطالب مسئول نمی باشد.