صفحه اصلی تماس با ما

تجربه دینی چیست؟

آسمان

«تجربه دینی»،«حال دینی»و «رویداد دینی» واژه‌های گوناگونی است که مترجمان فارسی ‌زبان در برابر واژه انگلیسی «religious experience» به کار برده‌اند. از این میان، رایجترین معادل، تجربه دینی است، هر چند در بسیاری موارد، حال دینی یا احساس دینی، معنای مورد نظر از این واژه را بهتر منتقل می‌کند.(1)

تجربه دینی معنا و مفهومی متعلق به غرب مدرن است که در دو سه سده اخیر، مورد توجه دین شناسان بوده است. در این مفهوم جدید، دین، معنایی بسیار گسترده یافته که از ابتدایی‌ترین جلوه‌های آن در طول تاریخ بشر تا پیشرفته‌ترین شکلهای سنتهای مذهبی را شامل می‌شود. در یک معنای گسترده، هر گونه احساس، حال، مشاهده و دریافت شخص که آدمی را به گونه‌ای با جهان ناپیدا و ماورای طبیعت حس و نیروهای غیبی و مفاهیم معنوی مرتبط سازد و توجه او را بدانها معطوف دارد، تجربه دینی خوانده می‌شود. در این معنای عام، تجربه دینی شامل تجربه‌های بصیرت آمیز که مؤمنان از سر می‌گذرانند، نیز می‌شود.

اما تجربه دینی به معنای اخص آن تجربه‌ای است که در آن به نظر می‌رسد خداوند را به گونه‌ای بر انسان آشکار یا متجلّی ساخته است.

برخی اصرار دارند وحی الهی را نوعی تجربه دینی بنامند. ولی اطلاق تجربه دینی بر وحی الهی، زمینه مناسبی برای مغالطه فراهم می‌آورد

به بیان روشن تر، تجربه دینی در مورد سه پدیده به کار می‌رود:

  • نخست نوعی شناخت غیر استنتاجی و بی‌واسطه، شبیه شناخت حسی، از خدا. این نوع شناخت، حاصل استدلال یا استنتاج و خلاصه شناختی غائبانه از خدا نیست، بلکه شناختی حضوری و شهودی است.
  • دوم، پدیده‌هایی روان‌شناختی و معنوی است که بر اثر خود کاوی بر آدمی مکشوف می‌شوند و مؤمنان و متدینان آنها را معلول شناخت و گرایش ذاتی و فطری انسانها نسبت به خدا تلقی می‌کنند.
  • سوم، مشاهده دخالت مستقیم و بی‌واسطه خدا در حوادث خارق عادت و شگفت انگیز، مانند معجزات، کشف و کرامات اولیای الهی و استجابت دعا است.

 

این سه نوع پدیده از این جهت «تجربه» نامیده می‌شوند که در هر سه آنها، شناختی مستقیم و مشاهده‌ای در کار است; نهایت این که این شناخت مستقیم، گاهی به خود خدا تعلق می‌گیرد (در نوع اول)، گاهی به پدیده‌های روانی و روحانی (نوع دوم)، و گاهی به دخالت بی‌واسطه خدا در پاره‌ای حوادث (نوع سوم) و اما «دینی» نامیده شدنشان بدین سبب است که بنابر ادعا، مؤید، بعضی گزاره‌هایی هستند که در متون مقدس ادیان مختلف آمده اند.(2)

در خصوص خاستگاه و عوامل پیدایش این تفکر باید گفت: با شکست عقل‌گرایی افراطی و نیز الهیات طبیعی از یک سو و انکار و طرد الهیات وحیانی از سوی دیگر، دانشمندان مسیحی برای حفظ معنویت، راهی دیگر را جست‌وجو کردند و برخورد این اتفاق با اوج تفکر اومانیستی و انسان محوری در دوران جدید، آنان را به این سو سوق داد که سنگ بنای نجات و حقایق را در درون انسان جست‌وجو کنند که به پیدایش تجربه دینی انجامید.(3)

آسمان

شباهتها و تفاوتهای وحی و تجربه دینی

برخی اصرار دارند وحی الهی را نوعی تجربه دینی بنامند. ولی اطلاق تجربه دینی بر وحی الهی، زمینه مناسبی برای مغالطه فراهم می‌آورد. همانگونه كه در باور برخی متفكران در بحث تجربه نبوی، وحی تجربه دینی است و چون تجربه است، بر اثر تکرار پخته می‌شود; چون خاصیت تجربه آن است که در آن تکامل راه دارد; سپس چنین نتیجه می‌گیرند که پیامبر با گذشت زمان و تکرار وحی، به رسالت و هدف کار خود آشناتر و بصیرتر و در انجام وظیفه خود مصمم‌تر شده است، درست همان گونه که یک دانشمند در مقام تجربه و آزمون، چنین سیر تکاملی را می‌پیماید. (4)

 

مغالطه موجود در گفتار صاحبان این تفكر از نوع مغالطه در اشتراک لفظی است که بطلان آن بر هیج صاحب نظری پوشیده نیست. زیرا واژه «تجربه» در اصطلاح «تجربه دینی» با تجربه به معنای آزمون و آزمایش که در علوم تجربی مورد نظر است، تفاوت دارد و بیش‌تر به مشترک لفظی می‌ماند.

آنان، از آن جا که به این تفاوت توجه نکرده دچار اشتباه یا بهتر بگوییم مغالطه دیگری شده و معتقد شده‌اند كه چون وحی تجربه دینی است و تجربه دینی درباره دیگر انسانها نیز روی می‌دهد، پس تجارب دینی دیگران به كاملتر شدن و غنای دین می‌افزاید و با گذشت زمان، دین بسط و گسترش می‌یابد; از این رو، تجربه‌های دینی عارفان مکمل و بسط دهنده تجربه دینی پیامبر است و در نتیجه دین خدا رفته رفته پخته‌تر می‌گردد. این بسط و گسترش، نه در معرفت دینی، بلکه در خود دین و شریعت صورت می‌گیرد.(5)

حتی اگر نام وحی الهی را با مسامحه تجربه دینی بگذاریم باز هم بین وحیی که بر پیامبران نازل می‌شود با تجربه‌هایی که عارفان دارند تفاوت از زمین تا آسمان است. و از این روست که موضع خود عارفان مسلمان در تقابل صریح با چنین سخنانی است. آنان تأکید کرده‌اند که شریعت خداوند تنها بر پیامبر القا می‌شده و عارفان و اولیای پس از هر پیامبر، در شریعت باید به طور کامل پیرو او باشند.(6)

تجربه دینی معنا و مفهومی متعلق به غرب مدرن است که در دو سه سده اخیر، مورد توجه دین شناسان بوده است. در این مفهوم جدید، دین، معنایی بسیار گسترده یافته که از ابتدایی‌ترین جلوه‌های آن در طول تاریخ بشر تا پیشرفته‌ترین شکلهای سنتهای مذهبی را شامل می‌شود

برخی از تفاوت‌های وحی و تجربه دینی عبارت است از:

الف ـاز مهم‌ترین ویژگی‌های وحی، حقانیت و صحت قطعی آن است. وحی نوعی دریافت، تلقی و شهود غیبی است که به هیچ وجه خطا و باطل در آن راه ندارد. آن چه پیامبر هنگام وحی دریافت می‌کند، به تعبیر قرآن «لا ریب فیه» است; یعنی هیچ شک و تردیدی در حریم آن راه ندارد، زیرا شک در جایی است که حق و باطل در آمیخته باشند. این ویژگی در کشف و شهود عارفان وجود ندارد و ممکن است عارف تصویری را که ساخته خیال خویش است، مشاهده کند و گمان کند که در حال شهود واقعیتی عینی و خارجی است.(7)

ب ـتفاوت دیگر آن است که تجربه نبوی حامل پیام و رسالت است. پیامبر از راه وحی، رسالتی را بر عهده می‌گیرد و پیامی را دریافت می‌کند که به ابلاغ آن مأمور است.

ج ـدر تجربه عرفانی، تعبیر و تفسیر عارف از تجربه خود و گزارشی که از آن ارائه می‌کند، ممکن است ناقص، خطاآلود و متأثر از فرهنگ زمانه و ذهنیت او باشد، ولی تجربه نبوی و یا به تعبیر دقیقتر «وحی الهی» از چنین مواردی دور است. در وحی مسئله رسالت و ابلاغ پیام الهی مطرح می‌باشد و خداوند، خود صحت همه مراحل آن را تضمین کرده است.(8)


1- اصطلاح «تجربه دینی»به معنای امروزین آن، ریشه در آثار «ویلیام جمیز» دارد. 2. كتاب جستارهایی در کلام جدید، ص155، «تجربه دینی»، علی شیروانی، انتشارات سمت و معاونت پژوهش دانشگاه قم; نقد و نظر، شماره 4ـ 5، 23ـ 24، «اقتراح درباره تجربه دینی».

3. كتاب جستارهایی در کلام جدید، ص157; کلام جدید، عبدالحسین خسروپناه، ص295، مرکز مطالعات و پژوهش‌های فرهنگی حوزه علمیه.

4. كتاب بسط تجربه نبوی، عبدالکریم سروش ص10ـ 13، انتشارات صراط.

5. كتاب بسط تجربه نبوی، ص25ـ 28.

6. کتاب ماه، شماره 25، «ضرورت پیروی از شریعت در سلوک عرفانی»، علی شیروانی.

7. جستارهایی در کلام جدید، ص164.

8. درآمدی بر کلام جدید، هادی صادقی، ص245ـ 250، کتاب طه و نشر معارف.

با تصرف و تلخیص - حجت الاسلام و المسلمین محمد علی محمدی

 

توجه : در صورت ناقص بودن مطلب لطفا به لینک منبع مراجعه بفرمایید.
 برچسب ها : 

چيست

ديني

تجربه‌ي

 منبع : Tebyan.net   لینک منبع : تجربه‌ي ديني چيست؟
مطالب مرتبط  با تجربه‌ي ديني چيست؟
تجربه‌ي ديني چيست؟
تجربه دینی چیست؟ «تجربه دینی»،«حال دینی»و «رویداد دینی» واژه‌های گوناگونی است که مترجمان فارسی ‌زبان در برابر واژه انگلیسی « ...
خصلت‌های نمازگزار چيست؟
خصلت‌های نمازگزار چیست؟ امام باقر(علیه السلام) می‌فرماید: برای نمازگزار، هنگام نماز سه خصلت است: از قدمش تا به آسمان‌ها ...
نام من چيست ؟
در داخل سر من چيست ؟
راز بين شما و حضرت معصومه (عليهاالسلام)چيست؟
راز بین شما و حضرت معصومه (علیهاالسلام)چیست؟ كراماتی كه خود دیده‌اید، بازگو كنید ما جرعه‌نوش قطره آبی ز كوثریم           ...
مشاوره ژنتيک چيست؟
مشاوره ژنتیک چیست؟ در کشورهای پیشرفته سرمایه گذاری‌های وسیع و اقدامات جدی در جهت سالم سازی و بهسازی نسل آینده انجام می‌ش ...
هدف از آفرينش چيست؟
هدف از آفرینش چیست؟ در خلقت و آفرینش، دو هدف می‌توان تصور کرد: نخست، هدف متوسط و دوم،هدف غایی و عالی. با مراجعه به آیات ق ...
هدف از رجعت چيست؟
           هدف از رجعت چیست؟  آیا تاکنون به این نکته اندیشیده‌اید که  رجعت به چه معناست و چرا  شیعیان ، آن را به عنوان یک ...
ريشه‌ي دوري از خدا در چيست ؟
ریشه‌ی دوری از خدا در چیست ؟ یکی از ادراکات شهودی  انسان دریافت ارتباط خود با خداست . روح هر چه این ارتباط را کامل‌تر ...
ميزان اعمال در قیامت چيست ؟
میزان اعمال در قیامت چیست؟ در بحث میزان اعمال گفته خواهد شد که اولاً رستگاری در گرو، وزن اعمال است و ثانیاً اعمال خوب، ...
غيرت ديني فراموش نشود
غیرت دینی فراموش نشود وقتی می‌بینید کسی گناهی می‌کند که به دین ضربه می‌زند، چه می‌کنید؟ آیا بی‌تفاوت از کنار او می‌گذرید؟ ...
نقل ضرب‌المثل‌‌هاي ديني و قرآني در انيميشن «عمو چارچي»
نقل ضرب‌المثل‌‌های دینی و قرآنی در انیمیشن «عمو چارچی» گروه كودك و نوجوان: «عمو چارچی» عنوان مجموعه انیمیشنی است كه در صدا ...
اسپيدبال چيست؟
اسپیدبال چیست؟ اسپیدبال در سال 1961 از سوی محمدعلی لطفی در مصر اختراع شد. ابتدا این ورزش روشی بود برای آموزش بازی کنان مبت ...
چيستان
ماجرای تشرف آيت الله بهاءالديني محضر امام رضا(علیه السلام)
ماجرای تشرف آیت الله بهاءالدینی محضر امام رضا(علیه السلام) به گزارش شیعه آنلاین، رزق «من حیث لایحتسب» به معنای رسیدن رزق و ر ...
غيبت چيست؟
غیبت چیست؟ آثار سوء برخى از اعمال بر روابط انسان با دیگران بسیار آشكار است. از جمله اعمالى كه روابط انسان‏ها را سست و سرد مى ...
علل مهجوريت قرآن چيست ؟
علل مهجوريت قرآن چيست؟  با مطالعه و دقت در آثار مکتوب و اظهارات شفاهي حضرت امام چنين بدست مي‏آيد که دو عامل سبب مهجو ...
وسيله‏ى روشنى و جلاى قلب و روح چيست؟
وسیله‏ روشنى و جلاى قلب و روح چیست؟ قرآن همه مؤمنان را موظف مى‏كند كه در همه حال به یاد خدا باشید. به هنگام عب ...
اسلحه مؤمن چيست؟
اسلحه مؤمن چیست؟ كسى كه اهل دعا باشد، هلاك نمى‏شود! قُلْ ما یَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّی لَوْ لا دُعاؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْت ...
فرق معجزه با سحر و جادو چيست؟
فرق معجزه با سحر و جادو چیست؟ براى جدا سازى این دو نوع خارق العاده راه هایى است كه مجموعاً مى توان اطمینان بخش و رهگشا باشد. ...
باورهاي ديني تعبدي اند يا تحقيقي؟
ایمان و چالشهای معاصر   (3)   باورهای دینی تعبدی اند یا تحقیقی؟   در سلسله نگاره های " ایمان و چالشهای م ...
آيا مي‌داني قيامت صغري چيست؟-رازهای مرگ 14
آیا می‌دانی قیامت صغری چیست؟ رازهای مرگ 14   حقیقت مرگ   " قُلْ یَتَوَفَّاكُم مَّلَكُ الْمَوْتِ الَّذِی وُكِّلَ ب ...
اجل چيست؟-رازهای مرگ 11
اجل چیست؟! رازهای مرگ 11   موت و اجل   خداوند سبحان می‌فرمایند: «مَا خَلَقْنَا السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَیْن ...
چرك جان آدمي چيست؟
چرك جان آدمی چیست؟ غفلت، از نظر دین، رجس و چرك است. هر محبتی كه موجب غفلت از حق تعالی شود، موجب پلیدی و گمراهی است؛ چنان‌ك ...
خدا كيست ؟ چيست؟ كجاست ؟
خدا كيست ؟ چيست؟ كجاست ؟ در اين مقاله با يك نگاه اجمالي ، به بررسي سوالات كودكان يك ساله تا نوجوانان ، در رابطه با وجود و چ ...
چگونگي آموزه هاي ديني در كودكان و نوجوانان
چگونگی آموزه های دینی در كودكان و نوجوانان اهمیت شناخت و رعایت مسائل دینی و باید و نبایدهای آن، هم‌چون ضرورت واكسینه ك ...
فلسفه لعن كردن چيست؟
فلسفه لعن كردن چیست؟ لعن به معنای طلب دوری از رحمت الهی نسبت به کافران و ظالمان است و حکمت های آن از قرار زیر است: 1- ...
دليل وجود خدا چيست ؟( داستاني از كرامات امام رضا (علیه السلام)
دلیل وجود خدا چیست؟ داستانی از كرامات امام رضا (علیه السلام) حضرت رضا علیه‌السلام در میان دوستان خود بودند ک ...
رابطة ‌استخاره با قضا و قدر چيست؟
رابطة ‌استخاره با قضا و قدر چیست؟ استخاره در لغت به معنای طلب خیر كردن است و اینكه از خدا بخواهیم ما را به انجام كار ب ...
يزيد كيست و كارنامه او چيست؟
یزید کیست و کارنامه او چیست؟ چهره‏هایی در تاریخ بشریت ظهور کرده‏اند که یک بار دیدن یا شنیدن توصیفی از آنان، برای اطل ...
سحر چيست؟/ رواج برخي ذکرهاي عجيب
سحر چیست؟/رواج برخی ذکرهای عجیب باور عمیق دینی، مانع و سد محکمی در مقابل تحرکات منفی بیرونی است. استفاده افر ...
مرز ميان هديه و رشوه چيست ؟
مرز میان هدیه و رشوه چیست؟ آنچه از دنیا به دست می‌آوریم؛ سه دسته است: یا معلوم است که حلال است... یا روشن است که حرام ...
سبب دوستي و محبت علي در دل ها چيست؟
سبب دوستی و محبت علی در دل ها چیست؟ رمز محبت را هنوز کسی کشف نکرده است،یعنی نمی توان آنرا فرموله کرد و گفت اگر چنین شد چنان ...
پيام اساسي در اعتکاف چيست ؟
پيام اساسي در اعتکاف چيست؟ شهد شيرين عبوديت حق در عين توجه و اخلاص، نعمت استثنائي خداي مهربان در ماه شريف رجب به اهل ذک ...
شرط ورود به عرفان کيهاني چيست ؟!
شرط ورود به عرفان کيهاني چيست ؟! بيان کرامات بزرگان بدون تبيين عرفان ناب اسلام، باعث بروز و ظهور عرفان‌هاي کاذب مي‌ ...
بهترين شيوه تشکر چيست؟
بهترین شیوه تشکر چیست؟  یکی از ابعاد والای اخلاقی و اجتماعی ، تشکر و سپاسگزاری از کسی است که از جانب او لطف و ن ...
مقصود از مشکات چيست؟
مقصود از مشکات چیست؟ اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ   (نور - 35) «مشكات‏» روزنه ی ...
انقلابي ديني! چگونه؟!
انقلابی دینی، چگونه؟!   مقدمه یكی از مهمترین ابعاد انقلاب اسلامی ایران موضوع  فرهنگ دینی و ضرورت پرورش  و توسعه آن ...
عزت نفس چيست؟
عزت نفس چیست؟ شاید براى شما نیز پیش آمده باشد كه به چیزى «نیاز» داشته‏اید، ولى براى حفظ آبرو و «موقعیت‏» خویش، آن را با كسى ...
پاداش انفاق ديني و علمي
پاداش انفاق ديني و علمي در ميان انفاق‌ها و بخشش‌هاي در راه خدا، كم ارزش‌ترين آنها انفاق مالي است. با اين حال خداوند انفاق ...
معناي استجابت دعا چيست؟
معنای استجابت دعا چیست؟ برای خیلی‌ها این سوال مطرح است كه خدا فرموده "مرا بخوانید تا شما را اجابت كنم" به چه معناست؟ چرا برخ ...
روش تدريس خدا(روش شناسي تربيت ديني)
روش شناسي تربيت ديني   (1) روش تدريس خدا!   اشاره: در حوزه تربيت ديني ما، تعليم آموزه هاي وحياني چگونه صورت مي گ ...
آموزش زبان ديني
آموزش زبان دینی سوال از فلسفه احکام، یکی از سوالات اساسی است. سلسله مباحث_ فلسفه احكام _به دنبال پاسخ برخی از این سوالات ا ...
انحرافات ديني و کربلا
انحرافات ديني و کربلا   اصطلاحات رايج سياسي در زمان خلفا طلب بخشش شمر از خدا آثار سياسي رخداد کربلا  در شيعه   جامعه اسلا ...
بارش شهابي چيست؟
بارش شهابی چیست؟ اغلب شهابهایی که در آسمان مشاهده می شوند، اتفاقی هستند. اینگونه شهابها، از نقطه خاصی در فضا نمی آیند و عامل ...
Mail merge چيست ؟
Mail merge چيست ؟ اگر به tab هاي بالاي برنامه word  خود بنگريد (درOffice 2007  يا Office 2010)  تبي خواهيد ديد که Mail ...
Thin client چيست ?
Thin Client چیست؟ TC یک سخت افزار کوچک و آماده برای محیط های Terminal است و چیزی جز یک کامپیوتر جمع و جور نیست اما این کام ...
آموزش الكترونيكی چيست؟
آموزش الكترونیكی چیست؟ آموزش الكترونیكییا به بیان دیگر آموزش اینترنتی نوعی از آموزش است كه در آن  از ارتباط اینترنتی ومرور ...
موضوعات
کامپیوتر و اینترنت کامپیوتر و اینترنت
مذهبی مذهبی
تغذیه تغذیه
سلامت سلامت
خانواده خانواده
اسرار خانه داری اسرار خانه داری
علمی علمی
گوناگون گوناگون
مطالب تصادفی
فضیلت و خواص سوره عصر
نصیحتی از امام علی علیه السلام
قنوتی از ستاره‏ها
گریه حیوانات در عاشورا
جاذبه عشق و محبت
نشستن طولانی در ساعات کار، کشنده است
سوگنامه
غدیر در سیره اهل بیت علیهم السلام
دعای روز 29 ماه مبارک رمضان-فلش
دهمین جلوه هستی
آشنایی با پلیمرهای ساختمانی
سرگرمي‌هاي ديجيتال 2011
من کی بزرگ می شوم؟
ساعتی که با آفتاب کار می کند
دوستش بدارید تا مهربانی را بیاموزد
آموزه هایی درباره مرگ
زنبور عسل
راه هایی برای سرگرمی
رصدخانه پرتو گاما در ایران؟
یک گوگل چیست؟
خیال می کنم دوستم نداری
آرایش کردن و روزه داری!
عرفه،قربان،عاشورا
ترفند‌های کیبرد
علی از حماسه غدیر می گوید
آمار وب سایت
تاریخروزبازدیدکننده
1393/9/6
پنجشنبه 192
1393/9/5
چهارشنبه 1999
1393/9/4
سه شنبه 2190
1393/9/3
دوشنبه 2193
1393/9/2
یکشنبه 2290
1393/9/1
شنبه 2423
1393/8/30
جمعه 1964
تعداد کاربران آنلاین : 2
تمامي مطالب بصورت خودکار و توسط نرم افزار جستجوگر ، گردآوری شده و AdSearch.ir در مورد محتوای مطالب مسئول نمی باشد.